John i Julie Gottman opisują cztery szczególnie niebezpieczne wzorce komunikacji. Nazwali je „Czterema Jeźdźcami”. Mogą pojawiać się w wielu związkach — ich zauważenie nie oznacza, że relacja jest skazana na rozpad. To sygnał, że potrzebujecie innych sposobów ochrony siebie i kontaktu.
01Krytyka: „Z tobą zawsze jest coś nie tak”
Krytyka atakuje osobę, a nie konkretne zachowanie. Słowa „zawsze”, „nigdy” i „jesteś taki…” łatwo wywołują obronę.
02Pogarda: „Jestem lepszy, a ty jesteś problemem”
Pogarda pojawia się w szyderstwie, wyśmiewaniu, przewracaniu oczami, obrażaniu i mówieniu z wyższością. Jest szczególnie raniąca, ponieważ odbiera drugiej osobie godność.
03Defensywność: „To nie moja wina”
Obrona jest naturalną reakcją na poczucie ataku. Problem pojawia się, gdy całkowicie odrzucamy swoją część odpowiedzialności i odpowiadamy kontratakiem.
04Wycofanie: ściana zamiast rozmowy
Jedna osoba milknie, odwraca wzrok, wychodzi lub przestaje odpowiadać. Często nie wynika to z obojętności, lecz z silnego przeciążenia emocjonalnego. Dla drugiej osoby wygląda jednak jak odrzucenie.
05Od czego zacząć?
- Nie używajcie określeń Jeźdźców jako nowych oskarżeń.
- Niech każde z Was zacznie od zauważenia własnego wzorca.
- Wybierzcie jeden konstruktywny sposób reagowania i ćwiczcie go przez tydzień.
- Zauważajcie próby naprawy, nawet jeśli brzmią jeszcze niezgrabnie.
Pojedynczy trudny komunikat nie definiuje całej relacji. Ważne jest to, czy para potrafi zatrzymać szkodliwy wzorzec, wrócić do kontaktu i naprawić to, co się wydarzyło.
Ważne: poradnik dotyczy konfliktów w relacji, w której obie osoby mogą bezpiecznie wyrażać zdanie. W przypadku przemocy, przymusu, kontroli lub lęku przed partnerem potrzebna jest odrębna ocena bezpieczeństwa.